A beleza do bosque intanxible
Sylvia é un proxecto único no mundo liderado polo Grupo de Investigación AF-4 da Escola de Enxeñería Forestal da Universidade de Vigo e apoiado polo IV Plan Social Ence Pontevedra. O noso obxectivo é desenvolver unha nova metodoloxía para avaliar e certificar os aspectos sociais, culturais e espirituais que os bosques ofrecen ás persoas.
O noso proxecto
Estamos a traballar nunha forma de recoñecer e valorar os bens e servizos intanxibles que os bosques nos ofrecen, máis aló dos recursos materiais como a madeira ou fibras. Queremos resaltar e certificar o impacto positivo que os bosques teñen nas nosas vidas, incluíndo o seu valor sobre a saúde física e mental, cultural, espiritual e emocional.
Os nosos obxectivos
1. Identificar os valores intanxibles da contorna
As paisaxes, os bens culturais, o uso recreativo e o esparexemento nos bosques son importantes porque melloran a nosa saúde mental, física, espiritual e cultural.
2. Identificar recursos naturais que xeran unha conexión emocional
Os bosques ofrécennos unha experiencia espiritual e sensorial única a través da súa natureza, paisaxe, variedade de prantas e cores.
3. Incluír os valores inmateriais na xestión forestal sostible
É importante considerar valores como a paisaxe, a recreación, o contacto coa natureza, os bens culturais, as tradicións e a espiritualidade ao xestionar os bosques.
4. Considerar a experiencia humana ao percorrer os bosques
Ao avaliar unha contorna forestal, debemos ter en conta a calidade da experiencia do visitante, incluíndo a natureza, a cultura, as vistas panorámicas, os fitos arqueolóxicos e culturais, e as características únicas da área, así como o impacto que teñen sobre o seu benestar e espiritualidade.
Marco Conceptual
Xestión Forestal Sostible
Dende a Conferencia das Nacións Unidas sobre Medio Ambiente e Desenvolvemento en 1992, e especialmente dende a Conferencia Interministerial de Helsinqui de 1993, onde se estableceu a definición de Xestión Forestal Sostible (GFS), a xestión sostible das masas forestais impúxose como un enfoque imprescindible para valorizar e protexer os recursos naturais.
Este enfoque desenvolveuse para asegurar que os bosques poidan manter a súa biodiversidade, produtividade e capacidade de rexeneración a longo prazo. A GFS engloba todos os aspectos da xestión das masas forestais e un dos seus elementos crave é o desenvolvemento e avaliación dos servizos ecosistémicos.
Servizos ecosistémicos
A Avaliación dos Ecosistemas do Milenio da ONU define os servizos ecosistémicos como aqueles beneficios que achegan os ecosistemas ás persoas, como produto do seu propio funcionamento, e que contribúen a mellorar a saúde, a economía e a calidade de vida. Podemos recibilos como bens, servizos ou valores. Algúns exemplos obvios dos beneficios que nos brindan os ecosistemas son a regulación do clima, da erosión ou da calidade do aire, a formación de chan, ou a purificación do aire. Pero tamén existen outros vinculados á produción de materias primas, ou ao benestar das persoas en termos da súa saúde física e mental. Na actualidade, os servizos ecosistémicos están clasificados en catro grupos:
Servizos de protección e control
Son aqueles que se refiren aos procesos ecolóxicos que facilitan e melloran a vida.

Servizos de mantemento
Son os que facilitan a xeración doutros servizos ambientais como a formación de chan, os ciclos de nutrintes, ou a fotosíntese.
Servizos de xeración de materias primas renovables
Son os beneficios materiais e produtos que os seres humanos poden obter dos ecosistemas para o seu aproveitamento, como a madeira.
Servizos de valores intanxibles
Son beneficios inmateriais, relacionados co benestar e o enriquecemento espiritual.
Os servizos ecosistémicos de valores intanxibles constitúen o foco do proxecto Sylvia. Ademais do seu valor material, os bosques ofrécennos beneficios intanxibles como o benestar físico e psicolóxico, a conexión espiritual coa natureza e a riqueza cultural, histórica e arqueolóxica. Estes aspectos foron obviados sistemáticamente na GFS, pero son parte integral dunha xestión realmente sostible.
Metodoloxía
Estamos a crear Criterios e Indicadores que poidan medir como os bosques inflúen nas nosas emocións e benestar. Isto inclúe como os bosques nos axudan a relaxarnos, conectarnos coa nosa espiritualidade e apreciar a nosa herdanza cultural.
Desenvolvemento de Criterios e Indicadores
Queremos crear as condicións óptimas para fomentar a conservación dos bosques a través do recoñecemento oficial dos seus valores intanxibles. Neste sentido, a función destes Criterios e Indicadores é facilitar os procesos de identificación, descrición e medición, con obxecto de incorporalos á certificación forestal clásica, é dicir, aquela garante de que os bosques e masas forestais son xestionados de maneira sostible.
A nosa intención é que a metodoloxía desenvolvida sexa adaptable e aplicable a diversos tipos de bosques en todo o mundo, axudando así a fomentar prácticas de xestión máis sostibles a escala nacional e internacional, que garantan a conservación destes ecosistemas para as xeracións futuras.
Implementación da metodoloxía
As probas piloto desta metodoloxía levaranse a cabo en bosques xestionados previamente co sistema PEFC. Estas probas iniciais permitirannos asegurarnos de que esta certificación destes valores intanxibles póidase aplicar a calquera tipo de superficie forestal, contribuíndo á súa conservación e á promoción do desenvolvemento económico e social das comunidades rurais.
Resultados esperados
Impacto na xestión forestal
Esperamos que a nosa metodoloxía axude a mellorar a xestión dos bosques integrando as perspectivas cultural e espiritual nos procesos de certificación. Así, a nosa aspiración é que estes servizos poidan ser certificados por entidades independentes baixo criterios universalmente recoñecidos, avalando o bo facer os xestores forestais neste ámbito.
Beneficios para as comunidades rurais
A nosa iniciativa tamén apoia o desenvolvemento rural sostible. Ao recoñecer e certificar os valores intanxibles dos bosques, podemos promover o recoñecemento para os propietarios e xestores de masas forestais, o emprego e dinamizar as comunidades rurais a través de novos servizos orientados ao turismo, o lecer e o contacto coa natureza.
Sobre Sylvia
O noso equipo está composto por investigadores do Grupo de Investigación AF-4 da Escola de Enxeñería Forestal da Universidade de Vigo, liderados polo Dr. Enrique Valero. Todos compartimos a paixón polos bosques e a convicción de que o seu valor vai máis aló do que se pode ver e tocar. Contamos co apoio de Ence, do sistema de certificación PEFC e colaboramos con diversas entidades dedicadas á conservación da natureza e o desenvolvemento rural sostible.